Evliyanın Ruhundan Himmet İstemek Caizmidir

Ebubekir Tanrıkulu

Diyanet İşleri Başkanlığı

Emkl. Uzmanı

EVLİYAULLAHIN RUHLARINDAN HİMMET İSTEMEK CAİZMİDİR? Elhamdulillâhi Rabbil âlemin Vessalâtü vesselâmü alâ Rasûlinâ Muhammedin ve alâ âlihî ve eshâbihi ecmeîn.

Aziz Kardeşlerim!

Bu sorunun cevabından önce kısaca bazı şeyleri hatırlamakta fayda var.

Hâlid bin Velid -radıyallâhu anh-, bir seriyye esnâsında müslüman bir aşîretin yanında konaklar. Aşîret reisi ona:“–Bize Rasûlullâh r Efendimiz’i anlatır mısınız?” der.

Hâlid bin Velid -radıyallâhu anh-:“–Allah Rasûlü’nün o ebedî güzelliklerini anlatmaya güç yetmez. Tafsîlâtıyla anlatmamı istersen, bu mümkün değil!” der.

Reis:“–Bildiğin kadarıyla anlat! Kısa ve öz olarak târif et!” deyince Hâlid -radıyallâhu anh- şu karşılığı verir:“• : Gönderilen, gönderenin kadrince olur!”( Münâvî, V, 92/6478; Kastalânî, Mevâhib-i Ledünniyye Tercümesi, İstanbul 1984, s. 417).

Yâni gönderen, Âlemlerin Rabbi olduğuna göre, gönderilenin şânını, var sen hesâb et!..

Velhâsıl Fahr-i Kâinât r Efendimiz’in yüceliğini kavramaya hiçbir beşerin gücü yetmez. Biz, O’nu kendi sınırlı idrâkimizle ölçemeyiz. Nitekim beşer idrâkinin bu sahadaki aczi yüzündendir ki O’nu bizzat Cenâb-ı Hak tekrîm ve takdîm ediyor. O’nun şânını ifâde sadedinde;

“Allah ve melekleri, Peygamber’e salât ederler. Ey mü’minler! Siz de O’na salevât getirin ve tam bir teslîmiyetle selâm verin.” (el-Ahzâb, 56) buyuruyor. Rasûl-i Ekrem r Efendimiz’in bir hilkat bedîası, yâni yaratılış şâheseri ve eşsiz bir sanat hârikası olduğunu bizzat Cenâb-ı Hak beşer idrâkine îlân ediyor.

Bu itibarla O’nu anlamak, Hakk’a kullukta en mühim basamaktır. O’nu anlamadan, O’nu tanımadan, O’nun izinden gitmeden ve O’nun gönül hassâsiyetlerinden nasip almadan, ne îmânımız tam bir îman olur, ne Kur’ân’ı tam olarak idrâk edebiliriz, ne de kulluğumuz tam bir kulluk olur…

Âyet-i kerîmede buyrulur:“(Rasûlüm!) O’nu Rûhu’l-Emîn (Cebrâil) îkaz (ve irşâd) edicilerden olasın diye, apaçık bir Arap diliyle, Sen’in kalbine indirmiştir.” (ŞuarâSuresi, 193-195)

O’nun 23 senelik nebevî hayatı Kur’ân’ın tefsîri mâhiyetindedir. Kur’ân’ın sır ve hikmetleri de ancak Rasûlullah r Efendimiz’in kalbî dokusundan hisse almakla anlaşılır.

O’NU TANIMANIN EN FEYİZLİ YOLU

Rasûl-i Ekrem (s.a.v) Efendimiz’i tanımak, O’nu satırlardan okumaktan ziyâde, sadırlardan okumakla mümkündür. Yâni, nebevî ahlâk ile ahlâklanmış, takvâ ehli âlim ve âriflerin gönül âlemlerinden feyz ve rûhâniyet alarak okumak icâb eder. O, kâmil mânâsıyla ancak, takvâ sahibi mü’minlerin kalbî duygularıyla okunabilir. O’na takvâ ile ne kadar yakınlaşabilirsek, O’nu ancak o nisbette tanıyabiliriz. Âyet-i kerîmede buyrulur:

“…Siz takvâ sahibi olun, Allah size (bilmediğinizi) öğretir.” (BakaraSuresi, 282)

Dolayısıyla Siyer-i Nebî’yi öğrenmek, sırf kronolojik bir okuma faâliyetiyle olamaz. Siyer-i Nebî’yi en iyi bilenler, hayatları en çok Rasûlullah (s.a.v) Efendimiz’e benzeyenlerdir. O’nu en iyi tanıyanlar, takvâ hayatı içinde olan ve O’nun sünnetini titizlikle yaşayıp, muhabbet ve hasretle O rahmet güneşine hilâl olan Hak dostlarıdır. Zîrâ onlar, bir gölgenin sahibine olan mutlak sadâkat ve bağlılığıyla Allah Rasûlü’nün nurlu izinden yürürler.

PeygamberEfendimiz(s.a.v)âyet-i kerîme ile te’yîd edildiği üzere,aslâ hevâsından konuşmazdı.O yalnızca,kendisine vahyedilenin tercümânı, tatbikatçısı,açıklayıcısı,tebliğcisi ve temsilcisi idi.

Fenâ fi’r-Rasûl, yâni Rasûlullah muhabbetinde fânî olmuş Hak dostları da, nefislerinden, hevâ ve heveslerinden konuşmazlar. Onlar bir ney gibi iç âlemlerini mâsivâdan boşaltmış olduklarından, onlardan duyulan bütün irşad sadâları, ahlâkıyla ahlâklandıkları enbiyâ nefesinden bir hissedir. Onların kalpleri, Hak ve hakîkat nurlarının aksettiği mücellâ bir aynadır. Nebevî ifâde ile; “…Cenâb-ı Hak onların işiten kulağı, gören gözü, tutan eli, yürüyen ayağı, akleden kalbi ve konuşan dili olmuştur.” (Buhârî, Rikâk, 38)

Varlık Nûru Efendimiz (s.a.v) her şeye ebedî saâdet heyecânı bahşeden ve bütün âlemleri aydınlatan bir Güneş’tir. Vâris-i enbiyâ olan velîler de, yaşadıkları takvâ hayatıyla O Güneş’e ayna olan mehtaplar mesâbesindedirler. Mehtâbın varlığı, Güneş’in varlığına bağlıdır. Zîrâ mehtâbın bütün nûru, güzelliği ve ihtişâmı, Güneş’ten gelen küçük bir akistir…

Şeyh Sâdî, velîlerin bütün güzelliklerini Allah Rasûlü’ne borçlu olduklarını, bütün gönül sermâyelerini rûhâniyet-i Rasûlullah’tan tefeyyüz ettiklerini, Gülistan adlı eserinde temsîlî bir üslûb ile şöyle hikâye eder:

“Bir kişi hamama gider. Hamamda dostlarından biri kendisine temizlenmesi için güzel kokulu bir kil (temizleyici toprak) verir. Kilden, rûhu okşayan enfes bir râyiha yayılır. Adam kile sorar:“A mübârek! Sen misk misin, amber misin? Senin gönül çekici güzel kokunla mest oldum…”

Kil ona cevâben şöyle der:“–Ben misk de amber de değilim. Bildiğiniz, alelâde bir toprağım. Lâkin bir gülfidanının altında bulunuyor ve her seher gül goncalarından süzülen şebnemlerle yoğruluyordum. İşte hissettiğiniz, gönüllere ferahlık veren bu râyiha, o güllere âittir…”

Gül, Hazret-i Peygamber (s.a.v)Efendimiz’in sembolüdür. Şu fânî hayat dershânesindeki en mühim tahsil de; O Güller Şâhı’nı tanıyabilmek, O Gül’ün mübârek kokusundan ve rûhânî dokusundan nasip alabilmek, O Gül’ün yaprağında bir şebnem tânesi olabilmektir…

Bu yolda gereken en temel malzeme ise O’na olan muhabbettir.

Kalbimizde Rasûlullah (s.a.v) Efendimiz’e karşı ne kadar muhabbetimiz varsa O’nu o kadar tanıyoruz demektir. Allâh’ın Habîbi (s.a.v):“Kişi sevdiğiyle beraberdir.” buyurmuşlardır. (Buhârî, Edeb, 96)

Yâni kalbî beraberliği temin eden yegâne müessir, muhabbettir. Muhabbet, gönülleri âdeta bir cereyan hattı gibi birbirine bağlar. Yine bu hâl, fizikteki birleşik kaplar misâlidir; birbiriyle muhabbet irtibâtı sürdüğü müddetçe, keyfiyetler de birbirine benzemeye başlar. Zevkler, nefretler, duyuşlar ve görüşler aynılaşmaya meyleder.

Birbirini gerçekten seven iki kişi, birbirine müşterek sevdiklerinden ikrâm ederek hediyeleşir. Hangi çiçeği seviyorsa onu götürür, neden hoşlanıyorsa onu yapar. Zîrâ seven, sevdiğinin sevdiklerini de sever, sevmediklerini sevmez, onu hatırından çıkarmaz, dilinden düşürmez.

Allah Rasûlü (s.a.v) Efendimiz’i tanımanın ve O’na muhabbetin en büyük delîli, O’nun sünnetini güzelce tatbik edebilmektir. Kalplerde muhabbet-i Muhammedî olmadan sünnete ittibâ, sûretâ ve zoraki bir ittibâdır ki, gönül feyzinden, rûhâniyet ve mânevî bereketten mahrumdur.

Bir İslâm büyüğü, sünnete aşk ile bağlılığın ehemmiyetini şöyle ifâde eder:“İnsanın, Peygamber Efendimiz’in sünnetlerinden tek tek kopuşu, bir halatın iplerinin tek tek çözülüp kopması gibidir. Halat, bütün olarak sağlamdır. Ama tel tel sökülürse, o sağlamlıktan eser kalmaz. Sünnetlerin birer birer hayatımızdan çekilmesi, -Allah korusun- ebedî felâhımızı pamuk ipliğine bağlı hâle getirir.”

Bu yüzdendir ki Hazret-i Peygamber r Efendimiz’i en iyi tanıyan Hak dostu âlim ve âriflerin en büyük kerâmeti de sünnet-i seniyyeyi büyük bir gönül hassâsiyetiyle yaşamaları olmuştur.

Şüphesiz ki beşeriyet içinde sevilmeye en lâyık olan, Rabbimiz’in lutfettiği en güzel örnek şahsiyet ve insanlıkta tecellî eden en büyük mûcize, Rasûlullah r Efendimiz’dir. O’nun gönül âlemi, nâdide, ince, zarif çiçeklerden, mis kokulu güllerden yapılmış bir cennet bahçesi gibidir. İşte bu noktada kendimize bâzı sualleri sormaya mecbûruz:Biz o cennet bahçesinden esen rûhâniyet meltemlerinden ne kadar istifâde hâlindeyiz?

Âile hayatımız ne kadar O’nunkine benziyor?

Ticârî hayatımız ne kadar O’nun tasvîb ettiği minvalde?

İctimâî hayatımız ne kadar O’nun koyduğu ölçüler içinde?

O’nun kalbi ümmeti için rikkatle çarparken, yoksullar, çâresizler, kimsesizler, yetimler ve hidâyet bekleyenlere karşı biz ne kadar duyarlıyız?

O’nun güzel ahlâkına mukâbil, ümmeti olarak bizler İslâm’ın güler yüzünü, gönül dokusunu, rûhî yapısını, zarâfet, nezâket ve estetiğini ne kadar temsil hâlindeyiz?

Cenâb-ı Hak, bizleri Yüce Zât’ına samîmî bir kul, Nebiyy-i Muhterem’ine lâyık bir ümmet eylesin! Kıyâmete kadar bütün beşeriyete en güzel örnek şahsiyet olarak armağan ettiği Rasûlullah r Efendimiz’i gönül gözüyle okuyabilmeyi, O’nun kalbî dokusundan hisse alarak sünneti üzere yaşayabilmeyi, kıyâmette de O’nunla Hamd Sancağı altında buluşup Kevser Havuzu’ndan kana kana içerek Şefaat-i Uzmâ’sına erebilmeyi nasîb eylesin! Âmîn!

Konu ile ilgili açıklamalarımızdan maksat -hâşâ- Allah’tan başkasına dua edilmesi için değildir.Her türlü yanlıştan ve konumuzun yanlış anlaşılmasından Allah’a sığınırız.Allah’tan başkasına dua etmek haramdır ve elbette şirktir. Vesile ile Allah’tan istemeye “şirk” diyenleri de uyarıyoruz. Mü’minlerin; “Ya Rabbî Senden, Peygamber Efendimizin hurmetine şu duamın kabulünü istiyorum” diye dua edilmesine, bazı kimselerin; “bunlar şirke girdi“ demeleri de, çok ciddi bir manevi tehlike olmakla birlikte cehaletlerinin tezahürüdür. Böyle kimselerin şerlerinden de Allah’a sığınıyoruz.Bu makaleyi bu kadar uzun yazmamızın maksadı, mezhepsizlik hastalığına bulaşmış kimselerin hidayetlerine vesile olabilmektir.

SORU 1: Himmet nedir? Enbiyaların ve evliyaların ruhlarından dua manasında olan himmet istemek,şirk midir?

CEVAP 1:Himmet: Kast irade ve kuvvetli istek demektir. Önce şunu peşin olarak belirtmeliyiz: Her türlü yardımın kaynağı ve başvurulacak mercii Allah’u Teâla hazretleridir. Allah’tan başkasından doğrudan yardım dilemek sözkonusu olamaz. Himmet; Gönül lisanı ile bir işin yapılmasını Allah’u Tealadan istemektir. Dilsiz, dudaksız, harfsiz ve kelimesiz olarak Allah’u Tealaya yalvarmaktır. Himmet etmek ise, basiret gözü açık olan velilerin, kendilerinden dua isteyen birilerine, sırr lisanı ile o işin yapılmasını Allah’u Teladan istemelerine denilir. Bir kimse kendisi için himmet edebileceği gibi, bir başkası için de himmet edebilir.

Tasavvufta Hz. Peygamber(s.a.v), tarikat pîri veya şeyh gibi maneviyat büyüklerinden İstimdad, doğrudan onların şahıslarından yapılan bir taleb olarak değerlendirilmemelidir. Böyle bir İstimdad, onların ind-i ilahîdeki derece ve değerlerinden yararlanmak için bir tevessüldür. Bu şahıslar hakkındaki manevi sevgi ve hüsn-i zannın bir ifadesidir. İnsan, beşer olmanın gereği sığınma duygusu taşır. İstimdad sığınma duygusunun bir tezahürüdür. Çocuk anne-babasına, talebe hocasına, mürid şeyhine sığınmak ve yakın olmak ister. Nasıl küçük bir çocuk anne-babasının yanında daha güvende olduğunu sanır ve onlardan uzakta iken: “Anne!.. Baba!..” diyerek ebeveyninden meded umarsa mürid de öyledir. O da kendisini mürşid ve manevî büyüklerin yanında daha bir güvende hisseder. Onlardan uzak olduğu zaman ise annesine seslenen yavru gibi onlara sığınır. Ancak mürid, sülûkünde ilerleyip fena fillah’a erdikçe bu sığınmanın doğrudan Allah’a olması gerektiğini; şeyhine yaptığı istimdadın da aslında Allah’dan onun adına bir meded talebi olduğunu anlayıp Allah’a iltica eder.

Bir sufi, Peygamberlerin veya Evliyaların ruhlarından dua anlamında olan, himmet isteyeceği zaman, şu bilinçte olmalıdır: Himmet isteyen kimse;hem kendisinin, hem kendisine himmet(dua) etmesini istediği kimsenin ve aralarındaki irtibatın ve o duanın kabul edilme işleminin yaratılışını Allah’u Tealadan bilmeli ve öyle itikat ederek himmet istemelidir..Eğer şeyhini veya himmet istediği kimseleri, her şey de, Allah’a muhtaç bilmeyip,“Benim şeyhim her zaman hazır ve nazırdır, dilediğine hidayet eder, Kainatı, o idare ediyor” gibi, abuk sabuk küfrü gerektiren sözler söyler veya öyle itikat ederse, farkında olmadan, şirke düşer.

Muhterem Dilaver Selvi Hocanın Kaynakları ile Tasavvuf isimli eserinde Cürcani’nin Tarifat’ını kaynak göstererek himmetten şöyle söz ederler: “Tasavvuf erbabına göre himmet, kulun kendisini veya başkasını bir hayra ulaştırmak, bir şerden korumasını veya bir kemali ele geçirmek için bütün manevi gücünü kullanarak kalbiyle Cenab-ı Hakk’a yönelmesidir(dua etmesidir).” Aslında kuluna destek veren ve problemini çözen Yüce Allah’tır.“Himmet şeyhim “diyen kimse; “ey şeyhim şu isteğimi yarat” demek istemez. Bu ifadeyle;”Ey şeyhim! Şu ihtiyacımı gidermek için Rabbime benim için dua et“demek ister.” (Kaynakları ile Tasavvuf)

Bir sufi, şeyhi hususunda ifrata kaçmadan; “Onlar Allahın dostlarıdır. Allah, onların hurmetine bizleri feyizlendiriyor, onların duaları vesilesi ile başımıza gelmesi muhtemel olan musibetleri kaldırıyor, islah ve irşad olmamıza onları sebep kılmaktadır.”diye itikat ediyorsa, bu asla şirk değildir.Zira Peygamber(aleyhissalatü vesselam) Efendimiz de; “Ben de,dua ederken salih kulları vesile ederek Allah’u Tealadan istiyorum.”diye buyurmaktadır. Nitekim Âdem (aleyhisselam), Rabbinden tevbesinin kabulünü Peygamber Efendimizin hürmetine isteyince, Allah’u Teâla onun tevbesini o vesile ile kabul etmiştir.

ALLAH’tan BAŞKASINDAN YARDIM İSTENEBİLİR Mİ?

SORU 2: Kur’an-ı Kerim’in Fatiha Suresi’nde geçen:”iyyâkenesteîn” (De ki;)Yalnız senden yardım isteriz.)mealindeki ayeti;”Allah’tan başkasından yardım istemek şirktir” şeklinde yorumlayanlar vardır. Bu yapılan yorum doğru mudur?

CEVAP 2: Allah’u Teâla hayır ve şer,her şeyin yaratıcısıdır. O, bir şeyin olmasını dilemedikçe, hiç bir kimse dileyemez ve o iş oluşmaz. Nitekim bir ayeti kerimede Allah’u Teâla buyurur ki:“Ve mâ teşâûne en yeşâallâhu rabbul âlemîn.” (Âlemlerin Rabbi Allah dilemedikçe, siz dileyemezsiniz.”)

“iyyâkenesteîn” ayetine o kimselerin verdikleri anlam (haşa) onların yorumu gibi olsaydı, onlar da müşrik durumunda olurlardı. Çünkü onlar da her gün birilerinden yardım istemektedirler.Allah’tan başka birinden yardım istemeyen bir Allah’ın kulu, var mıdır? Peygamberler dahi diğer insanlardan yardım istemişlerdir.

Kul, yardım etme hususunda vesiledir. Hakikatte o yardımı yaratan Allahu tealadır. Yusuf peygamber de, zindandan çıkan bir kimseden yardım isterken, bu bilinç içindeydi:”(Yusuf) Onlardan, kurtulacağını sandığı kimseye dedi ki; “Efendinin yanında beni zikret.” Ama şeytan onu efendisine hatırlatmayı unutturdu. (Yusuf böylece) Zindan da bir süre daha kaldı.” (Yusuf Suresi/42)

”Vaktaki İsa onlardan küfrü sezince:“Bana Allah için kim yardım edecek”dedi.(Âl-i İmran-52)

Bu ayet, İsa Peygamberin kâfirlere karşı Havarilerden yardım istediğini açıkca bildirmektedir.

Bir gün Rasul-i Ekrem(s.a.v.) , Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin (radıyallahu anhum) bir yere gittiler.Rasul-i Ekrem:-”Bana yardım edin” buyurdular.

Onlar:-”Sana nasıl yardım edelim”dediler.Rasul-i Ekrem:-”Abdest alıp namaz kılarak, sonrada “Ya Rabbi atamız Muhammede rahmet eyle”diye dua ederek.”dedi.Bunun gibi, yardım istemek hususunda Peygamberimizin hayatında bir çok misaller bulunmaktadır. Başkalarından yardım istemek şirk olsaydı, Allah’ın Rasulü ehl-i beytinden yardım ister miydi? Hâşâ.Ehl-i Sünnetin haricinde olan Mu’tezile Mezhebi ve Vehhabi Mezhebleri anlayışında; Allah’ın bir emri inkar edilmeyip sadece yapılmadığı halde,şirk sayılmaktadır.Bu bir şaşkınlık ve sapıklık anlayışı olduğundan, bizim memlektimiz de ki bu şaşkınların uyduları da, bunlardan daha da şaşkındır.

Allah’ın peygamberleri vesîle ve vasıta kılması, insanlara ilahî mesajını canlı olarak göstermek içindir. İlahî hükümlerin uygulanabilirliğini fiilen göstermek ve insanlara “nûmune-i imtisâl” olmalarını sağlamak içindir. Peygamberler tebliğ ve irşad ile hidayetlerine vesîle oldukları ümmetlerinin örnek şahsiyetleri ve ahırette de şefaatçılarıdır. İnsan soyut konuları algılamakta zorlandığında bunları somut hale getirmiş peygamberler işi kolaylaştırmaktadır. Peygamber varisi ariflerin durumu da aynıdır.

“Allah’ a, Rasûlü’ne ve sizden olan ülü’l-emre itaat edin!”(en-Nisa, 59)ayet-i celîlesinde geçen “ülü’l-emr” birinci derecede müslümanların yöneticileridir. Bu yöneticiler kavramının içine siyasî ve idarî otoriteyi temsil edenler girdiği gibi, manevî otoriteyi temsil edenler de girer. Çünkü onlar da insanlara manevî ve ruhî hayatlarını düzenleyecek tavsiyelerde bulunmakta ve rehberlikte bulunmaktadırlar. Hatta bir mürid, intisab ederken şeyhine itaat edeceğine ve onun tavsiyelerini tutacağına dair söz vermektedir.

Hastalık sırasında doktor şifaya vesile kılınıp şirk olduğu söylenmezken bir mürşid-i kamilin batını hastalıklara vesile kılınması neden şirk olarak yorumlanıyor? Cemaat ile namaz kılarken imam, cemaat ile Allah arasında vesile midir?

Hastalık sırasında doktor şifaya vesîle kılınmaktadır. Aslında şifayı verecek olan Allah’tır. Ama Allah’u Teala herşeyi bir sebebe bağlı olarak halk ettiği için şifayı da tedavîye bağlı kılmıştır. Tedavi, mualece; yani sadece ilaçlanmak demek değildir. Dua ve telkin de bunun kapsamına girer. Maddi hastalıkların olduğu gibi manevî hastalıkların da tedavisini verecek; hastayı hidayetle manevi şifaya kavuşturacak olan Allah’dır. Mürşid veya tabîb-i manevînin doğrudan yapabileceği hiçbir şey yoktur. O sadece aracıdır. Onun himmeti, şifa arayan müsterşidin gayretleri, Cenab-ı Hakk’ın inayetine mazhar olduğu zaman hidayet ve şifaya dönüşür. Maddî hastalıklar ile manevî hastalıkların tedavî ve şifa bakımından birbirine benzeyen yanları çoktur. Her ikisinin de doktoru ve ilacı vardır. Her ikisinde de “Şâfî” Allah’tır. Önemli olan kalblerdeki niyyetlerdir. Hasta tedaviyi doktordan görmez, Allah’dan görürse o takdirde şirk kokusu ve korkusu maddî hastalıkta da, manevî hastalıkta da sözkonusu olmaz. Cemaat ile namaz kılarken imamın konumu vesîle olarak değerlendirmeğe uygun görünmüyor. İmam cemaatla birlikte ve onların önünde arz-ı ubûdiyyet etmektedir. Onlardan bir adım önde bulunmasının ötesinde bir konumu yoktur. Namaz kıldıran imamın cemaata vesile oluşu şeklinde bir değerlendirmeye herhangi bir yerde rastlamış değilim.

SORU 3:Bir mezhepsiz ilahiyatçı hoca, ruhlardan yardım istemek konusunda şöyle diyor:

Zaman zaman bu tip kişiler basında yayında Tv.ekranlarında boy göstererek sapla samanı birbirine karıştırarak küfür ve şirk gözüye bakıyor,kafaları gönülleri karıştırıyor.Bu tip insanlara itibar edilmemeli.

“ Herkes bilir ki, ruhanîlerden beklenen yardım farklıdır. Onlardan insanların güç yetiremediği konularda ve olağan dışı yollarla yardım istenir. Bu, ya bir korkudan kurtulmak veya bir isteğe kavuşmak için olur. Mesela İstanbul’da Tuzla’da bindikleri otomobille sele kapılıp sürüklenenlerden biri, “Ya Seyyidenâ Hamza!” diye Hz. Hamza’yı yardıma çağırdığını yazıyor. Eğer bu zat orada bulunan kişileri çağırsaydı yadırganmazdı. Ya da Allah Teâlâ’dan yardım isteseydi güzel bir şey yapmış olurdu. Ama o, İstanbul’dan binlerce kilometre uzaktaki kabrinde yatan, olup bitenden haberi olmayan Hz. Hamza’yı çağırıyor. Demek ki o, Hz. Hamza’nın çağrıyı işittiğine, oraya gelip kendisini kurtaracak güç ve kuvvete sahip olduğuna inanıyor. Yoksa dar zamanda Hz. Hamza’yı hatırlar mıydı? Öyleyse, bu zat, Hz. Hamza’da bazı insanüstü sıfatlar olduğunu hayal ediyor. Bunlar hayat, ilim, semi, irade ve kudret basar gibi sıfatlardır.. Hayat dirilik demektir. Bu zat Hz. Hamza’yı diri saymasaydı yardıma çağırmazdı.”diyor. Buna cevabınız nedir?

CEVAP 3: Hz. Hamza(r.a) şehittir.Bu hoca:“Allah yolunda öldürülenlere ölüler demeyiniz” ayetinin manasından haberi yok galiba.Yaşayan insanların aciz kaldığı yerde, Allah’u Tealadan, veya Allah’u Tealanın dostları vesile edilerek Allah’tan yardım istemeyi hangi senetle şirk saymaktadır? Allah’u Teâla, En-Naziat suresi 5. ayetinde buyuruyor ki, mealen:

- “Zor işleri yapıp çevirenlere yemin ederim ki” Bu ayeti kerimenin tefsirinde Tefsir âlimlerinin birçoğu; (Beydavi, Ruh-ul Beyan, Tefsiri Hüseynî ) enbiya, melekler ve evliyaların ruhlarının (Hızır ve İlyas aleyhesselam)Allah’u Tealanın verdiği güç ile birçok İlahi yardımların yaratılmasına vesile olalabileceklerini bildirmekteler.

Malum hocanın dediği şu manada olursa doğru olur:O şekilde Hz.Hamza’dan yardım isteyen kimse, çağrıda bulunduğu velinin ruhaniyetinde, yukarıda bahsedilen; hayat, ilim, semi, irade ve kudret basar gibi İlahi sıfatların ezeli ve ebedi olarak bulunduğuna inanarak yardım istiyorsa, müşrik olur.Zira bu sıfatlar kullarda da vardır amma, Allah’u Tealanın vermesi iledir, ezeli ve ebedi değildir.Allah Kur’an’da“Biz onları işiten ve gören kimseler kıldık“ buyurmaktadır.

Bu hocanın söylediği gibi dua eden kimselerin birçoğunun, onların sui zan ettiği gibi olmadığını bizzat o kimselerle görüştüğümüz için bilmekteyiz. Onlara böyle istimdatta bulunduklarında itikatlarının ne olduğunu sorduğumuzda, onlar:“ Biz evliyanın ruhlarını vesile biliyor, bize yapılan ve yapılacak olan her türlü yardımın Allah’tan olduğunu biliyoruz” diyorlar.

SORU 4: Vesile caiz midir?

CEVAP 4: Allah’u Teala Maide suresi 35′te: “Yâ eyyühellezîne âmenuttekullâhe vebteğû ileyhilvesilete ve câhidû fî sebîlihî leallekum tuflihûn.” mealen; “Ey iman edenler Allah’tan sakının, O’na(rızasına ermek için)vesile arayınız. Ve O’nun yolunda mücadele veriniz. Umulurki kurtuluşa erersiniz.”diye buyurmaktadır.Her kula yardım ancak Allah’tandır. Ölü veya diri her kul, yardım hususunda sadece vesiledir. Allah, İlahi âdeti gereği yardımlarını, vesilelerle yaratmaktadır.

Ölülerin aciz olduğuna inanıpta, yaşayanların kuvvetinin Allah tarafından verilmediğine itikat eden kimseler de şirke girer.

Boğulmakta olan birininin kurtulmasına, birileri sebep oluyorsa,aslında orada kurtarıcı Allah’u Tealadır, kul ise sebeptir. Zira ölülerin ruhuna da işittirip güç veren, yaşayanlara da güç verip işittiren Allah’tır. Allah’ın ölülerin ruhlarına işttirmekten ve yardım hususunda ölülerin ruhlarını yaşayanlara vesile kılmaktan yana aciz olduğunu sanmakta küfürdür. Zira ölü veya diri herkese kuvvet ve hareket, ancak Allah’tandır. Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh. Allah dilerse, kuru ağaca konuşma, görme ve işitme gücü verir. Ve Allah dilerse, ölüleri dirilerin yardımına vesile kılar. Bunlara inanmayan kimse, Allah’u Tealanın: “Ve Huve alâ külli şeyin Kadîr”mealinde olan” Ve O Allah’ın gücü her şeye yeter.” ayetine inanmamış olur ki, bu da açık bir küfürdür.

Allah’tan başkasından yardım istemek konusunda bir mü’min şu bilinçte olursa, birinden yardım istemek asla şirk olmaz:

Her kim, herhangi bir kuldan,her ne şekilde yardım iserse istesin, yardıma vesile olacak kimsenin, o yardım hususunda sadece bir vesile olduğunu bilmelidir.

İslam’ı kitap ve sünnet çizgisinde yaşamamıza yardımcı olacak bir mürşidi vesîle ve rehber kılmak elbette caizdir. Çünkü mürşid, insana Allah’a giden yolda canlı bir örnektir. O’nun denetim ve gözetiminde seyr u sülûk insanın ayağının sürçmesini önler.

Vesîle ve tevessülün cevazını gösteren deliller vardır. Nitekim Kur'an'da iki yerde "vesile" kelimesi geçmektedir. Biri:“Ey iman edenler, Allah’tan korkun, O’na yakınlaşmak için vesile arayın!”(el-Maide,35) Diğeri ise İsra Süresi'ndedir: "O yalvardıkları da onların Allah'a en yakın olanları da Rablarına yaklaşmak için "vesile" ararlar."( el-İsra, 57)

Ayet-i kerîmelerin ilkinde önce iman, ardından O'na yakınlığa vesile ve onun ardından mücahede emredilmektedir. İkincisinde inanmayanların tanrı edinip yalvardıklarının da Allah'a yakınlık için "vesile" aradığına işaret olunmaktadır. Bu iki ayetle "vesile"nin meşruiyyeti ortaya çıkmaktadır. Ancak vesilenin nasıl, ne şekilde ve kimlerden olacağı meselesi hep tartışılmıştır. Amellerin yakınlığa vesile olduğu, hatta amelle tevessüle Hak Teala'dan, talepte bulunabileceği, kaynaklarda "mağara" hadisi olarak zikredilen rivayette anlatılmaktadır:

İslam'dan önce yolculuğa çıkan ve gecelemek üzere bir mağaraya giren, orada bulundukları sırada sel suları ile gelen bir kaya tarafından kapısı kapanarak mahsur kalan üç arkadaşın durumu, buna örnektir. Bu üç arkadaştan her biri yaptıkları bir ameli arzederek Cenab-ı Hakk'tan mağaranın kapısının açılmasını taleb etmişler ve herbirinin duasıyla kapı biraz açılmış ve nihayet sonuncuda kapı tamamıyla açılıp kurtulmuşlardır.(Buharî, icar, 12, Müslim, Deavât, 101 ,)

Sünnette Hz. Peygamber’in hadislerinde şahıslara tevessülün cevazını gösteren örnekler vardır.(Buhari, İstiska, 15; Tirmizî, Deavat, 49; İbn Mace, İkame, 5; İbn Hanbel, IV, 138)Yine Allah Rasûlü, fakir muhacirler hürmetine müslümanlara zafer ve yardım ihsan etmesini Allah’tan dilerdi.(Taberanî, el-Mu’cemu’l-kebîr, I, 292)

Tevessül, bir şeyi veya bir şahsı Allah için aracı ve vasıta kılmak, şefaatçi ve vesile edinmektir. İbnü'1-Esir, Ezan duasında geçen "el-Vesile" kavramı'nı izah ederken "Allah'a yakınlığa vesile, cennette bir menzil veya kıyamette şefaat gibi anlamlarla" değerlendirmiştir.(en-Nihâye, fî faribi'l-hadis ve'l-eser, Beyrut, V, 185 ,

İşte bu olay, amelle tevessülün cevazına dair sünnetten bir örnektir. Şu üç olay da yine sünnetten şahıslarla tevessülün cevazına delilidir.

1) Hz. Ömer (r.a.) Peygamberimizin(s.a.v) amcası Hz. Abbas(r.a) ile tevessül ederek: "Ya Rabbi, kuraklık içinde kalınca Peygamberimiz ile sana tevessül ederdik. Bize yağmur verirdin, şimdi de O'nun amcası ile tevessül ediyoruz. Bizi suya kavuştur." derdi ve yağmur yağardı.( Buharî, istiska, 15)

2) Gözleri kapanan biri, Peygamberimiz(s.a.v)'e gelerek: "Ya Rasûlullah, gözlerim kapandı: Benim için Allah'a dua buyur." dedi. Peygamberimiz(s.a.v)de şöyle buyurdu: "Abdest al, iki rekat namaz kıl, sonra da şöyle de: "Allah'ım Peygamberin Muhammed ile sana tevessül ediyorum. Ey Muhammed, gözümün açılması için senin şefaatçi olmanı istiyorum. Allah'ım onun, hakkımdaki şefatını kabul buyur." Bunun ardından Hz. Peygamber (s.a.v) şunları ilave etti: "Bir ihtiyacın olduğunda hep aynısını yap." Bu olaydan sonra adamın gözleri açılmıştır.(Tirmizi, Deavât, 49, İbn-i Mace, İkame, 5, İbn Hanbel IV 138 ,)

3) "Allah Resûlü(s.a.v), fakir muhacirler hürmetine müslümanlara zafer ve yardım ihsan etmesini Allah'dan dilerdi."(Taberani, el-Mu'cemu'l-kebir, l 292 ,)

Bu Hadis-i Şerifler, Allah'ın sevdiği kullarını vesile edinmenin; yani onlara tevessül ile Allah'tan birşeyler istemenin, caiz olduğunu göstermektedir.

Bu duruma göre tevessül, ya ibadet ve amellerle olur, ya da Hz. Peygamberi, velî ve salih kişileri vesile kılarak olur. Amellerin Hakk'a yakınlığının vesile, Allah'ın rızasına ermeye vasıta olduğunda şüphe yoktur. Hz. Peygamber (s.a.v)'i vesile almanın cevazı, kendi ifadeleriyle sabit olan şefaat yetkisi de ikinci hadis-i şeriften ortaya çıkmaktadır. Salih kişilerin vesile ittihazı ise, ilk hadis-i şerife dayanılarak genellikle kabul edilen görüştür. Nitekim vesile ayetinin tefsirinde Bursalı, İ. Hakkı bu görüşlere işaret eder.( Rûhu'l-Beyan, II, 388 ,)

İhtilaflı olan ise, ölmüş kimseleri vesile edinerek yapılan tevessüldür. Sofiler, enbiya, evliya ve salih ulemanın, ahirete intikal etmiş olsalar da ruhaniyetlerine tevessül edilebileceğini kabul etmektedir. Tevessülde öncelikle hedef, Allah'a yaklaşmak, rızasına ulaşmaktır. Bir dileğin kabulü veya bir musibetin telef ve defedilmesi için, enbiya ve evliya ile salihlerin ruhaniyetlerine tevessül suretiyle Hakk Teâlâ’dan talepte bulunmak da tevessül kapsamına girer. Sûfîler istimdad ve istiane için Şeyhu’l-islam Kemalpaşazade’nin de Şerh Hadîs-i Erbaîn’inde naklettiği“İşlerinizde şaşkınlığa düşünce ehl-i kubûrdan yardım (istiane) isteyiniz.”( Keşfu’l-hafa, I, 85, hadis: 213)hadisini delil sayarlar. Ehl-i kubur, ölüler veya ölümü düşünerek kendilerini ölüm sonrasına hazırlayanlardır. İnsan dünya işine dalmaktan şaşkına dönünce, kabir ehlinin halini, ölümü ve ölüm ötesini düşünerek kendini toparlamak ve onların halinden kendi haline bir ibret yardımı alıp gönlünü Allah’a rabtetmek durumundadır. Ölüm rabıtası veya tefekkür-i mevt, insanı dünya lezzetlerine dalmaktan belli ölçüde korur. Çünkü hadis-i şerifte:“Dünya lezzetlerini unutturan ölümü çokça düşünün.”(Tirmizî, Kıyame, 26; Nesei, Zühd, 31; İbn Hanbel, II, 293)buyurulmuştur. Şu halde istiane ve istimdad, kulluğa ruhî bir hazırlıktır. Allah’dan başkasından meded umma değildir. Fatiha’daki:“Ancak sana kulluk eder, ancak Senden yardım dileriz.”lafzı cemaatle namaz kılarken de yalnız olarak kılarken de çoğul sigası ile okunur. Aslında o lafızda bile “biz içinizde bulunan iyilerle Senden yardım dileriz” anlamı vardır.

Tevessül veya vesile anlayışında ibadet ve taatın çokluğu cennete girme sebebi değildir. Cennet ve kurbet, Allah'ın lütuf ve ikramıyla olur. O'nun lütfü olmadan ne Cennet ne de kurbet gerçekleşir. Bu yüzden ibadet ve amellerle taatlar vesile edilerek Hakk'tan niyazda bulunmak, O'na iltica etmek, kulu Allah'a yaklaştırdığı gibi, cennetin kapılarını da açar. Tasavvufî telakkide "benim amellerim beni kurtarır ve bana yeter " düşüncesi yanlıştır. Çünkü ibadetler Cennetin karşılık ve bahası değil, Hak murad etmişse, ancak bahanesidir.

SORU 5: Şirke girmek ile, Allah’ın;“(de ki)Yalnız Senden yardım isteriz”emrini terk etmenin ne alakası vardır?Zira bir emri yapmamak günah değil midir?

CEVAP 5:Allah’u Teâlâ’nın bir emrini yapmamak şirk değil günahtır.Dolayısı ile bu yardım konusunda ki Cenab-ı Hakk’ın emrini terk etmekte şirk değil günah olur.Bu vehhabi mezhebsizlerine göre bir emri terk etmekte şirk sayıldığı için;“(de ki)yalnız Senden yardım isteriz”mealindeki ayete de, kendi kafalarına göre mana vererek sırat-ı müstekîmden çıkmışlardır.

SORU 6: Birinden yardım istemek ne zaman şirk olur?

CEVAP: Yardım taleb eden kimse, yardıma vesile olacak kimseyi vesile bilmez de, o kimse de bazı İlahi vasıflar olduğu inancına saplanırsa,orada hazırda olan yaşayan birinden veya,orada hazırda olmayan birinin ruhaniyetinden bu itikatla yardım isterse, o kimse şirke girmiş olur.

SORU 7: Mademki her şeyi Allah yarattığına göre, neden Allah’tan istenmiyor da, kullar aracılığı ile isteniliyor?

CEVAP 7: Allah’u Tealanın İlahi âdeti gereği, Cenab-ı Hakk Teâla kullara rızıklarını vesilelerle vermektedir. O dileseydi doymamız için ekmeğe gerek kalmazdı. Susadığımız da, suya gerek kalmazdı. Zira ekmeği de, suyu da, susuzluğu da, açlığı da yaratan ve onları gideren de O’dur. Cenab-ı Hakk’ın duaların kabulünde Enbiya ve Evliyayı vesile kılması ise, Onlara vermiş olduğu değeri, biz aciz kullarına bildirmek içindir.Tıpkı Adem Peygambere, Muhammed aleyhisselamın Allah katındaki değerini, bildirmesi gibi.

SORU 8:Bir şey nasıl şirk olur?

CEVAP 8: Şirk; ortak, denk ve eş kabul etmek anlamlarına gelen bir kelimedir. Allah’u Teâla Kur’an-ı Kerim’de, şirkin çok büyük bir zulum olduğunu ve şirki(tevbesiz) asla affetmeyeceğini bildiriyor. Allah’a şirk koşmak demek; O’nun, yüce zatı ve varlığının ve sıfatlarının eşi ve denklerinin olduğuna inanmak demektir. Şirk; mahlukların, Allah’u Teala ile birlikte başka ilahlar tarafından yaratılmış olduğuna inanmaktır.Kainattaki olayların yaratılışında Allah’a ortaklar tayin etmek, her türlü zarar ve faydanın yaratılışında Allah’a ortaklar, yardımcılar tanımak demektir.

SORU 9: Gıyaba hitaben bir işin yapılmasını istemek dinen doğru mudur?

CEVAP 9: Bu, Allah’u Tealanın peygamberler ve evliyayı sebep kılarak yarattığı olağan üstü hallerdendir. Bir gün, Hz.Ali(r.a) Medine’den üç aylık uzak bir mesafede düşmanlarla savaş ederken, bir kâfir arkadan yaklaşıp,Hz.Ali(r.a)ye kılıcını arkadan vurmak istediği esnada, Peygamber(s.a.v.) Efendimiz :

”Ya Ali! Arkana bak! ” diyerek Hz.Ali’yi uyardı. Eshabdan bazıları bu uyarının tarihini yazdılar ve üç ay sonra Medine’ye dönen Hz. Ali’ye bunu sordular. Hz.Ali:-” Evet bundan üç ay önce böyle bir olay vukuu buldu. Ben o gün, Rasulullah’ın: ” Ya Ali! Arkana bak!” dediğini duydum ve geriye baktığımda, bir kâfir arkamdan bana kılıcını vurmak üzere olduğunu fark ettim ve onu bertaraf ettim.”dedi.

Bunun benzeri bir durum da, Hz.Ömer’in(r.a.) halifeliği zamanın da oldu. Hz. Ömer’in İranlılarla savaşan Kumandan Sariye’ye, çok uzak mesafelerden:”Ya Sariyel-cebel”(Ey Sariye Dağa çekil”diye hitab etmeleri meşhur haberlerdendir.Bu ve bunun benzeri olaylar, Allah’ın kudreti ile yaratılmaktadır. Yeter ki, bu işlerin Allah’u Teâla tarafından yaratıldığına itikat edilsin ve O’ndan başka güç ve gerçek tasarruf sahibi olmadığına inanılsın.

Soru 1: EVLİYALIK NEDİR?

Cevap: Ehli Sünnet İnancına sahip ilmi ile amil her mümin Allah’ın velisidir yani dostudur. Bu hususta daha titiz bir kulluk yapan müstesna kullara halk arasında veli, çoğuluna evliya denir.

SORU 10: Kur’an’da Velilik Var mıdır? Allah Teâlâ böyle kimseler hakkında: “Haberiniz olsun ki Allah’ın velî kulları için hiçbir korku yoktur. Onlar mahzun da olacak değillerdir.” (Yunus, 62) buyurmuştur.

SORU 11: Kur’an’da Evliyanın Kerametine Dair Âyetler Var mıdır?

CEVAP: Bu hususta gerek Esahab-ı Kehf’ ile ilgili ve gerekse Hz. Meryem’le ilgili kerametler mevcut ayetlerde belirtilmiştir.Ashâb-ı Kehf kıssasında zikredilen husus :Allah’u Teala buyuruyorki, mealen: -“Onlara baksaydın görürdün ki, güneş doğduğu zaman mağaralarının sağ tarafına yönelir, battığı vakit de onların sol yanını kesip giderdi. Kendileri ise oranın geniş bir yerinde idiler. Bu, Allah’ın AYETLERİNDENDİR. Allah kime hidâyet ederse işte o, doğru yola erdirilmiş, küni de şaşırtırsa artık onun için hiçbir zaman irşad edici bir yâr bulamazsın. Sen onlan uyanık kimseler sanırsın. Hâlbuki onlar uyuyanlardandır. Biz onları gâh sağ yanma, gâh sol yanına çeviriyorduk. Köpekleri de mağaranın giriş yerinde iki kolunu uzatıp yatmakta idi. Üzerlerine tırmanıp da hallerini bir görseydin, mutlaka onlardan yüz çevirir, kaçardın ve her halde için, onlardan korku ile dolardı. Onlar mağaralarda üçyüz sene eğleştiler. Buna dokuz yıl daha kattılar.”(Kehf, 17, 18, 25 )

Hz. Meryem’in kıssasında kuru hurma ağacının meyve vermesi ile ilgili âyet:-“…Hurma ağacını kendine doğru silk, üstüne derilmiş taze hurma dökülecektir.” (Meryem, 25 )

Zekeriyya’nın (a.s.), Hz. Meryem’in yanına girdiğinde, O’nun yanında rızıklar bulduğunu; kendisinden başka kimsenin girmediği bu yerde bulunan erzakın nereden geldiğini Hz.Meryem’den sorduğunda : “Allah’ın indinden” cevabıyla ilgili âyet:“Zekeriyya ne zaman kızın bulunduğu mihraba girdiyse, O’nun yanında bir yiyecek buldu: “Meryem! Bu sana nereden geliyor?” dedi. O da : “bu Allah tarafından, şüphe yoktur ki Allah kimi dilerse ona sayısız rızık verir” derdi.” (Âli İmran, 37)

Hz. Süleyman’ın veziri Asaf b. Berhiya’nın bir anda Belkıs’ın tahtını Yemen’den Filistin’e getirmesini anlatan kıssa :-”Nezdinde kitaptan bir ilim bulunan zat: “Ben dedi, onu sana gözün kendine dönmeden (gözünü yumup açmadan) evvel getiririm.” (Neml, 40 )

Kerametle ilgili Hadisi şerifler:

1-Hz. Ebu Bekir’in(r.a.) İslamiyetin bidayetinde Peygamber Efendimizin Peygamberliğini müjdeleyen bir rüya görmesi ve bu rüyayı bir rahibe yorumlatıp rüyanın olduğu gibi çıkması ve pek çok misafirine yemek verdikten sonra, artanların eskisinden fazla olduğu haberi.

2-Hz. Ömer’in (r.a.) Medine’de, minber üzerinde hutbe okurken, İslâm orduları komutanı Sariye’yi, düşman kuvvetlerinin kuşattığını görerek,” Ya Sariyel cebel”diye dağa çekilmesi için seslenişi ve Sariye’nin bu sesi çok uzaklardan işiterek yerine getirmesi hadisesi.

3-Hz. Osman’ın(r.a.) kendisini ziyarete gelenler içinde, birinin gözünde zina eseri bulunduğunu haber vermesi ve hz.Osaman’ın şehid edilmeden bir gün önce Rasulullahı rüyasında görüp orucunu şehid olduktan sonra cennette açacağını eşine anlatması ve aertesi gün anlatıldığı gibi rüyanın vukuu bulması.

4-Hz. Halid bin Velid’in (r.a.) zehir içtiği halde, hiç tesir etmemesi

Hâkim’in bildirdiği sahih hadiste Allah’ın Rasulü (salat ve selam O’na olsun)buyurdlarki (mealen): ”Âdem aleyhisselam Cennetten çıkarılınca, çok dua etti. Tevbesi kabul olmadı. Nihayet (Ya Rabbi! Oğlum Muhammed hürmeti için, bu babaya merhamet et) deyince, duası kabul oldu ve (Ya Âdem! Muhammed aleyhisselamın ismi ile her ne isteseydin kabul ederdim, Muhammed olmasaydı, seni yaratmazdım) buyuruldu.” Bu hadis-i kudsi, (Mevahib) ve (Envar)ın başında da yazılıdır. Böyle olduğunu, Alusi’nin (Galiyye) kitabı da, 109. sayfasında uzun bildirmektedir. Bu dualarda bulunan (hak) kelimesi, hürmet, kıymet demektir. Sevdiklerine verdiği kıymetli dereceler hatırı için istemektir. Çünkü hiçbir mahlûkun, hiçbir bakımdan, Allah’u Teâlâda hakkı yoktur.

SORU 12:”Bir kimse evliyanın ruhları burada hazır ve nazırdır derse, küfre girer.”deniliyor. Hâlbuki tasavvufçuların arasında “şeyhimizin ruhu hazırdır, nazırdır” sözü meşhurdur. Bunu nasıl izah edersiniz?

CEVAP 12: Bu ifadeye Evliyanın büyüklerinden Seyyid Abdul Hâkim Arvasi hazretlerinin şu sözleri ile cevap verelim:-“ Allah’u Teâla hazırdır ve nazırdır demek; O’nun ezeli ve ebedi olarak hazır ve nazır olduğudur. Böyle olduğunu ifade etmek için, Allah her yerde ve her zaman hazırdır derler. Hâlbuki Allah zamanlı ve mekanlı değildir. Öyle ise bu söz, mecazdır. Yani Allah zamansız ve mekansız ezeli ve ebedi hazır(bulunur) ve nazırdır(görendir) demektir. Aksi durumda Allah’u Tealayı zamanlı ve mekanlı bilmek olur.

Allah’u Teala hayy, alîm, kadîr, ve mütekellimdir. Zaman ve mekânlar yokken de öyle idi. Bu sıfatları ezeli ve ebedi olduğu gibi, hazır ve nazır olmasıda ezeli ve ebedi olarak, zamansız ve mekansızdır. Cenab-ı Hak’kın sıfatlarının hepsi de böyledir. Hiçbir şey O’nun gibi değildir. O’nun varlığının ve sıfatlarının önleri ve sonları yokluk değildir. Allah hazırdır, bu hazır olmasından önce de, gaib değildi ve bundan sonra da, gaib olmayacaktır. O hep vardır. Hiçbir kimsenin sıfatları O’nun sıfatlarına benzemez.”

SORU 13: Bazı kimseler “Himmet ya Abdul Kadir Geylani” veya:”Himmet ya Şahı Nakşibendi” veya:”Himmet ya gavsım” diye istimdatta bulunup, dua istiyorlar. Buna bazı kimseler küfür ve şirk diyorlar. Bu doğru mudur?

CEVAP13:Bu soruya,Ömer Ziyaüddin Gümüşhanevi Hazretlerinin Tarikatlar ve Fetvalar isimli eserinden cevap verelim:Hicri 1105 senesinde Mısırlı alimlere şöyle bir soru soruluyor:

FETVA:“Ya Seyyid Ahmed bedevi himmet(dua et), Ya Abdul Kadir Geylani himmet(dua et)” ve benzeri diğer evliyalardan birine hitab eden kimse, Allah’a şirk koştukları iddia edildiği için küfürlerine fetva verilir. Ne var ki böyle bir istimdat talebinde bulunan müridler, evliyadan biri ile tevessülü(vesileyi) kasdetmektedir. Buna göre mevcut itirazlar geçerli midir? Evliya ve enbiya ismi ile tevessül ve yardım talebi olanlar yaşarken veya ölümlerinden sonra var mıdır? Yok mudur?Bu soruya Osmanlının büyük alimlerinden İmam Allame Ebul-İzz Ahmed eş-Şafii şöyle cevap veriyor”Bu tür iddialar yersiz ve mesnetsiz olduğu için bilakis sufilerin şirke girdiğini iddia eden böyle kimselere, ta’zir(azarlama) cezası ile cezalandırılması ve imanlarının yenilenmesi istenir. Sufilerin “Ya Geylani, Ya Gavs vs.”gibi yüksek sesle (dua istemek mahiyetinde)istimdatta bulunmaları şirk sayılmaz. Onların bu sözlerinden maksatları Allah’a eş koşmak değildir. Aksine Hakkın huzuruna yüz akıyla çıkmak için, O’nun velilerinden kılavuzluk etmelerini istemek, tevessül (vesile)ve dua talebinde bulunmaktır.”

Yukarıda açıklanan Osmanlı Ulemasının fetvasında, isdimdat isteyen sufilere “kafir” veya “müşrik” oldu diyenlere ceza verilmesi gerektiği belirtilmiş olup, bu kimselere iftira edenlerin imanlarını yenilemesi gerektiği yazılıdır.Bir sufi, şu ifadelerin kapsamında itikat ederek;-“Ey Allah’ım, Sen hadis-i kudsi de; “Ben kulumun zannı üzereyim”diye buyurdun. Bu sebeple, duasını taleb edeceğim zata, dua talebimi ulaştıracağını umarak şeyhimin himmetini(duasını) istiyorum. “ diye itikat ederek “Himmet ya Gavs” veya “Himmet ya Şeyhim” diyerek dua talebinde bulunması asla şirk değildir. Zira bu durumda işlerin olmasında, Allah’ın kudreti ve inayetinin var olduğu inancı var olup, himmeti istenen zatın sadece bir vesile olduğu itikat edilir.

Evliyaya yapılan istimdatta, onların hazır ve nazır olması, evliya hatırlandığı zaman Allah’u Teâla kulunun zannını gerçekleştirir. O veli kulun, bu durumdan haberinin olması ise, Allah’ın dileyip, yaratması ile olur. O veliyullahtan dua isteyen, sıkıntılı kulun halini, Allah’u Teâla o veli kula bidirir. O veli kul da, Allah’a dua eder. Allah’u Teâla da, onların dualarını kabul ettiğinde, duacının duası netice vermiş olur. Görülüyor ki burada, kullara hiç bir ilahi vasıf verilmemektedir. Böyle yapan birine “müşrik oldu” diyen kimsenin kendisi,Osmanlı ulemalarının fetvasına göre küfre girmiş olur.

SORU: 14-“Ölü veya diri velilerden himmet istemek caizdir diyenlere ne demek gerekir?” sorusu, kaderi inkâr eden bir ilahiyatçıya sorulduğunda,adam bu soruya Ahkaf Suresi 5. ayetle cevap vererek konu ile ilgili âlimleri müşrik olmakla itham etmektedir. Bu kimsenin bu fikri doğru mudur?

CEVAP: İlgili sure müşrikler hakkında indirilmiştir. Bu söz konusu olan hoca ayetlere kendi aklına göre anlam vermektedir. Mümin ve muvahhid âlimleri “müşrik” olmakla itham ettiği için kendisi küfre girmiş bulunmaktadır. İlgili ayet, mealen:-“Allah’ı bırakıp da kıyamet gününe kadar kendisine hiç bir cevap veremeyecek olan putlara dua eden kimseden daha sapık kim olabilir? Oysa taptıkları şeylerin,onların yalvarışlarından haberleri bile yoktur.” (Ahkaf-5)

Yukarıdaki ayette sözü edilen; “Putlara dua etmekle” vesile ile Allah’tan yardım istemeyi birbirine karıştıran bu aklı karışık adam,görüldüğü üzere ayetlere yanlış anlam vermektedir.Peygamberleri, velileri ve şehitleri ölü sayan şeytanın yolunda giden bu sözde ilahiyatçı, Kur’an’ı okumakta fakat basireti kapalı olduğu için anlayamamaktadır. Oysaki şehitlerin ölmediği Bakara Suresinde ve Peygamber Efendimizin ölmediği Ahzap Suresi 49′da zikredilmektedir. Bakara Suresi ayet 154 mealen:- “Allah yolunda öldürülenlere “ölüler” demeyin. Hayır, onlar diridirler. Fakat siz sezemezsiniz.”Peygamberler -haşa- ölü olsaydı, Cenab-ı Hak Peygamber Efendimize (s.a.v.) salavat okumamızı emreder miydi? Salavatla ilgili ayeti kerime, mealen:”Şüphesiz Allah ve melekleri Peygamber’e salât ediyorlar. Ey iman edenler! Siz de ona salât edin, selâm edin.”(Ahzap-56)

Allah’ın Rasulü buyurdular ki;“Cuma günleri bana çok salevat okuyunuz! Bunlar, bana bildirilir” buyruldu. “Öldükten sonra da bildirilir mi?” denildik de;“Toprak, peygamberlerin vücudunu çürütmez. Bir mü’min bana salevat okuyunca, bir melek bana haber vererek, ümmetinden falan oğlu filan, sana selam söyledi ve dua etti der” buyurdu. (İbn-i Hibban, İbn-i Mace ve Ebu Davud)

BİR MENKIBE:İmam-ı Rabbani(kuddise sirruh)hazretleri, bu şehadet (dünya) aleminde olup bitenlerin, Allah’u Tealanın, sebepler vasıtası ile yarattığını ve bunun için bu alem de bir şeyin gerçekleşmesi için, sebeplere sarılmak gerektiğini, ruhlar alemindeki bir istek ve arzunun olması için ise, Allahu teala, istek ve arzuların gereğini sebepsiz olarak yarattığını, Mektubat-ı İmam-ı Rabbani isimli eserinde bildirerek şu misali vermektedir:Birgün Hasen-i Basri hazretleri, Dicle kıyısında karşı tarafa geçmek için bir vasıta beklerken, Habib-i Acemi hazretleri çıkıp gelir ve ona ne beklediğini sorar.

Hasen-i Basri hazretleri O’na:-” Karşı yakaya geçmek için vasıta bekliyorum.”der. Habib-” Ya Hasen, Bas ayağını suya, geç karşıya. Ne diye vasıta bekliyorsun?” der

Habib-i Acemi hazretleri,suya batmadan suyun üzerinde yürüyerek karşıya geçer. Hasen-i Basri hazretleri ise, karşıya geçmek için kayığın gelmesini bekler.

İmam-ı Rabbani hazretleri bu durumu şöyle açıklamaktadır:” Hasen-i Basri hazretleri manevi seyir ve sülukunu tamamlamış bir veli olduğu için, O’nun işleri sebepler vasıtası ile yaratılmakta idi.Bu sebeple vasıta beklemek durumunda idi. Habib-i Acemi’nin manevi seyri daha gerilerde olan (Ruh) makamında olduğu için, onun işlerinin yaratılmasın da, sebeplere gerek yoktu. Çünkü O, ruh makamında idi. Hâlbuki ruhlar âleminde ki oluşumları Allah’u Teâla sebepsiz olarak yaratmaktadır.”

Bu sebepten dolayıdır ki Ruhların anılması halinde veya,sufinin rabıta ile manevi bağlantı kurması halinde, o âlemle ilgili şeyleri Allah’u Tealanın kudsi hadisinde ;”Ben kulumun zannı üzereyim“buyurduğu gibi,vasıtasız olarak yaratıp evliya ve enbiyanın ruhlarını orada hazır kılar.Bunun için bir sufinin duasının makbul olması şartı gerekmez.Allah’ın düşmanı şeytan bile anıldığı an, hemen orada bulunması Allah tarafından yaratılıp,kişiye nasıl vesvese vermeye başlıyorsa, enbiya veya evliyanın ruhaniyeti ile bağ kurmaya çalışan sufinin de,düşüncenin derinliklerine dalması halinde,Cenab-ı Hak onların ruhaniyetlerini orada vasıtasız olarak yaratıp,hazır kılar.“Ve hüve alâ külli şey’in kadîr.” (O, Allah’ın gücü her şeye yeter).

BİR İTİRAZ: Sahabeler niçin:” Ya Muhammed himmet “diye himmet istemediler?Biz niçin Allah’a doğrudan dua etmiyoruz da, başkalarını vesile ediyoruz?

CEVAP:Sahabeler niçin:” Ya Muhammed ” demedi diyorsunuz? Onların Rıza makamına ermiş, en üstün evliya olduklarını bilmiyor musunuz? Hangi mürşid “Himmet, ey Allah’ın Rasulü” diye istimdatta bulunmuştur? Mürşitler bile, istimdatta bulunmazken, biz bunu sahabeden nasıl bekleyebiliriz? İstimdat istemek, Allah’tan manen uzak kimselerin dua şeklidir. Allah’a yakinlik kazanmış sahabe ve evliyalar elbette ki doğrudan Allah’tan istemişler, başkalarını her zaman vesile etmemişlerdir. Sufi de, Allah’tan istemelidir ama herkesin duası kabul edilmeyeceği için,duası makbul kimseler vesile edilerek Cenab-ı Hak’tan istenirse, yapılan vesile hürmetine Allah’u Zülcelalin duaları kabul edeceği ümit edilir.

Amma; bazı cahillerin bir türbe başına gidip: “Ey Tezveren Baba! Bana bir oğlan ver!”gibi benzer şekilde yaptıkları dua, şirktir.Doğru dua şekli şudur: “Ey Allah’ım, burada medfun zat hürmetine Senden, bu duamın kabul edilmesini istiyorum.”demektir.

Herkese hidayet ve yardım, ancak Allah’u Tealadandır.Vesselam.

Ebubekir TANRIKULU Hoca

Kadiriyyei Halisiyyei Hayriyyenin

Hadimül Fukarası