Yasir Ailesi R.Aleyh İslamın İlk Şehitleri

   Dünya kurulduğundan bu yana iki davete sahne olmuştur. Biri Hakkın daveti diğeri ise Batılın daveti. Hakkın daveti ilk insan ilk peygamber Hz.Adem (a.s) ile başlamış son peygamber Hatemül Enbiya Hz.Muhammed Mustafa (s.a.v) ile tamamlanmıştır. Allah’u Zülcelalin insanlığın kurtuluşu, mutluluğu, dünyevi, uhrevi saadeti için gönderdiği din ise İslam’dır. Bugün de yarın da insanlığın kurtuluşu İslam’dır. Her devirde İslam’a inanan yaşayanlar olduğu gibi, inanmayan kabul etmeyen karşı çıkanlar da olmuştur. İnananlar Peygamberlerin safında yerini almış, inkâr edenlerde Nefis ve Şeytanın safında yerlerini almışlardır. Allah-u Zülcelâl’in bütün mahlukata, ins ve cinne gönderdiği, Hz.Muhammed Mustafa (s.a.v) ile tamamladığı ve razı olduğunu bildirdiğini belirttiği, ondan başka bir din, başka bir kitap, başka bir peygamber göndermeyeceğini haber verdiği Son Din İslam, son Kitap Kur’an son elçi Hz.Muhammed Mustafa’dır. Bu şerefli dine iman eden bu uğurda malıyla canıyla mücadele eden gökteki yıldızlar gibi ışık saçıp örnek olan, Rabbimizin ve Elçisinin methine layık olan nice Mümin ve Müslüman bahtiyarlar vardır. Rabbim cümlesine rahmetiyle muamele eyleyip Cennet-i A’la’daki derecelerini yüce, bizleri de şefaatlerine mazhar kılıp, cennette komşu eylesin.

    İSLAM'IN İLK ŞEHİTLERİ YASİR AİLESİ (V.M. 615)

    Yasir b. Âmir, Sümeyye Binti Huyyat, Oğlu Abdullah ve İlk Şehid Çocuğu Ammar (r.anhüma)

    İslâm’ın ilk çilekeş ailesi... Allah ve Resûlü yolunda can veren ilk şehitler. Selâm olsun o şanlı şehitlere...

    İslam tarihinin ilk kadın şehidi Sümeyye (r.anha) validemizin künyesinin, kaynaklarda “Ümmü Ammar Sümeyye bint Hubbât” şeklinde geçtiği görülür. Babasının adının Habât, Habat, Hayyât olduğunu söyleyenler de vardır.

    Sümeyye, asıl adı Amr b. Hişâm el-Mugire olup önceleri Ebu’l Hakem künyesiyle anılırken daha sonraları Müslümanlar tarafından Ebu Cehil diye adlandırılan İslam düşmanının amcası Ebu Huzeyfe b. Mugire’nin kölesiydi. Bazı müellifler, ondan önce İranlı bir yöneticinin ve daha öncesinde de Yemen meliklerinden Ebu Cebr’in kölesi olduğunu söylemektedirler.

    Sümeyye, Mekke’de kendisi gibi ilk Müslümanlardan biri olan Yâsir b. Âmir ile evlendi. Ondan Ammâr, Abdullah ve Hureys adında üç oğlu olmuştur. Hureys cahiliye devrinde öldürülmüştür. Ammâr b. Yâsir(r.a) en büyük oğludur. Aynı zamanda Peygamber (s.a.v) Efendimizin hanımlarından Ümmü Seleme (r.anha) validemizin süt kardeşidir. Aslen Yemenli Ans kabilesinin Yâm koluna mensup olan Yâsir, rivayetlere göre kaybolan kardeşini aramak amacıyla Mekke’ye gelmiş, bu şehre yerleşebilmek için bir kişinin himayesini alması gerekmişti. O da bu durum üzerine Benî Mahzum kabilesinden Ebu Huzeyfe’nin himayesine girmişti. Sümeyye, bu adamın cariyesiydi. Ebu Huzeyfe, bir süre sonra cariyesi Sümeyye’yi, himayesi altına giren Yâsir ile evlendirmişti. Çünkü böyle evlilikler, kölelerin efendilerine olan bağlılığını artıran bir sebep görülmekte, hizmetlerinin devamının garantisi sayılmaktaydı. Böyle bir ortamda bir araya gelen Sümeyye ve Yâsir’in tek tesellisi, birbirlerine verdikleri destek ve temiz sevgiydi.Bütün gün süren hizmetlerinin yorgunluğunu Ebu Huzeyfe’nin evinin bitişiğindeki küçücük bir odada atıyorlardı. İlk Müslümanlardan olan ve İslam tarihinin önemli simalarından biri olarak karşımıza çıkan Ammar, işte bu evlilik sonucu dünyaya gelmişti. 

    Atılganlığı ve zekâsıyla dikkat çeken Ammar, bu ortamda büyüdü, gençlik çağına geldi. O artık her şeyi daha iyi gözlemliyor, daha derinlikli bir bakışla kavrıyordu. Anne ve babasının yaşadığı sıkıntıları görüyor, ikinci sınıf insan olma burukluğunun toplumsal yaşayışa nasıl sindiğini, yerleştiğini her geçen gün daha yakından idrak edebiliyordu. Böylece, yaşadığı ortamı, sosyal kuralları sorguluyor; adaletsizlik ve aşağılanmaya isyan ediyordu.

    Fıtratının sesine daima kulak veren, arayış ve sorgulamadan asla vazgeçmeyen Ammar, “çöle inen nur”u fark etmekte hiç gecikmedi. Hz. Muhammed(s.a.v)’i dinleyip ona indirilen vahiyden etkilendi ve kısa bir süre içinde Müslüman oldu.

    Ammar’ın kulağına ve kalbine erişenler, aslında hep aradığı, beklediği, özlediği müjdeleri fısıldıyordu. Son Elçi’nin yanında yer aldı ve ona destek oldu. Bu arada kendi ailesine yöneldi ve anne babasına İslam’ı anlattı. Onları güzel bir dille ve büyük bir heyecanla bu yeni dine davet etti.Oğulları Ammâr Bin Yasir’in (r.a.) davetiyle Müslüman olmuş, iman kervanına diğer oğulları Abdullah (r.a.) da katılmıştı. İslâm’in ilk günlerinde bu bahtiyar âilenin fertleri birlikte birer iman fedâisi oldular.

    Yâsir ile Sümeyye, konumları gereği önce temkinli davrandılar; oğullarının ve kendilerinin başına kötü şeyler gelebileceği endişesini dile getirdiler. Oğullarına dikkatli olmasını tavsiye ettiler. Ammar, ulaştığı aydınlığı büyük bir sabır, titizlik ve istekle ailesine de aktarmaktan hiç vazgeçmedi ve fazla bir zaman geçmeden bunda başarılı da oldu. Dinin açıkça ilan edilmesi ve yakınlardan başlanarak tebliğ ve davetin görünürlük kazanmasıyla onlar da Müslüman olduklarını beyan ettiler.

    Bazı kaynaklarda; Yâsir, Sümeyye ve Ammar’ın ilk yedi Müslüman arasında yer aldıkları belirtilmektedir. Bu ilk Müslümanlar arasında Hz. Ebû Bekir, Bilal-i Habeşî, Habbâb b. Eret, Suheyb b. Sinan, Ammar ve annesi Sümeyye(r.anhüma)’nin isimleri geçmektedir. Hz. Muhammed (s.a.v) ile Hz. Ebu Bekir dışındakiler kendilerini koruyacak kimseleri bulunmayan kişilerdi. Çoğu köle idi. Yâsir ailesi de sonuçta Mekke’de sıradan bir göçmen, bir sığıntı, bir köle parçası, bir “baldırı çıplak” muamelesi görmekteydi.

    Vahyin ilk tanıklarından ve Resulullah’ın ilk arkadaşlarından olan bu insanlar; okunan ayetlerle içlerini ve evlerini genişletiyorlardı. Şahsiyetleri bir inkılâba uğruyor, başları dik ve onurlu insanlar olarak hayata katılıyorlardı.

    Allah’ın elçisi, onlarla birlikte yiyip içiyor, onlara adil ve yumuşak bir şekilde muamelede bulunuyor, onların görüşlerini alıyor; Mekke egemenlerinin küfredip horladığı bu mustazafların büyük bir sevgi ve şefkatle sırtlarını sıvazlıyordu.

    Ebu Huzeyfe’nin kabilesi Mahzumoğulları; Yâsir, Sümeyye ve Ammar’ın İslâmiyet’i kabul ettiklerini; atalarının dinini bıraktıklarını çok geçmeden öğrendi. Bunun üzerine sorguya çekildiler. ebû Huzeyfe öncelikle Yâsir ailesini korkutma cihetine giderek onların atalarının dinine dönmelerini istedi. Fakat bu teklifi red ettiler.Onlar da imanlarını gizlemediler ve Müslüman olduklarını açıkça söylediler. Kabile mensupları, onları Hz. Peygamber(s.a.v)’i yalanlamaya ve İslâm’ı inkâr etmeye davet ettiler, fakat Yasir(r.a)ve Hz. Sümeyye(r.anha) direndi.

    Yâsir ailesi, zaman zaman putperest Mekke toplumunun durumunu kendi aralarında konuşurlardı. Birgün Yâsir Sümeyye’ye “Kureyş ahalisinden birtakım kimseler bana neden kendi putlarına tapmadığımı soruyorlar. Kendi elleriyle yaparak fayda ve zarar sağlayamayacak olan şeylere tapmalarına hayret ediyorum. Üstelik kimi zaman bu putları helva ve hurmadan yapıyorlar, acıktıklarında ise taptıkları bu putları yiyerek karınlarını doyuruyorlar”.

    Subhanallâh! Allâh subhânehu ve teâlânın eşrefi mahlûkat kılarak kendilerine akıl nimeti verdiği bu kimselerin durumları gerçekten de şaşkınlık vericidir. Geçmişte olduğu gibi günümüzde de aynı sapkınlıklar devam etmektedir. Değişen sadece putların ismi ya da şeklidir. Sonuç itibariyle yapılan fiil aynıdır. Canlı ya da cansız putlardan yardım isteniyor, onlara dua ediliyor, fayda ya da zarar vermeleri bekleniyor. Heyhat! Yalnızca Allah’u Teâlâ’ya ait bu sıfatların bir başkasında da bulunduğuna inanmak kişiyi şirk ehli kılar. Bu hal üzere ölen kimselerin akıbeti ise -neûzubillâh- sonsuz bir cehennem hayatından başkası değildir.

    Yâsir ailesi, bu şirke bulaşmış toplumun arasında yaşamalarına rağmen hiçbir zaman putlara tapmayan ve toplum tarafından sevilen kimselerdi. Rasûlullâh (s.a.v)i risâletinden önce de tanıyorlar, zulme karşı durmak adına kurulan Hılfu’ Fudûl adlı toplulukta bulunduğunu ve zulme karşı mücadele ettiğini biliyorlardı. Allâh azze ve celle Rasûlullâh (s.a.v)risâlet görevini verdikten sonra, Yâsir ailesi oğulları Ammâr’ın kendilerine aktardıkları bilgiler sonucunda Müslüman oldular.

    YASİR AİLESİNE YAPILAN İŞKENCE

    İslâm'ın ilk günleri zorlu günlerdi. İlk Müslümanlar da zor zamanı yaşayan insanlardı. Zira müşrikler İslâm'a girenleri tehdit eder, himâyesiz kimseleri de işkence altında inletirlerdi. Yasir ailesi bu iniltileri bu acıları gönüllerine gömen ve müşriklerin en ağır işkencelerine karşı kahramanca direnen yiğitlerdir. Kalbi kararmış, gözü dönmüş, zâlimler Yasir ailesine akla-hayale gelmeyecek cehennemî işkenceler yaptılar

    Bir gün Ebu Huzeyfe, Sümeyye’yi yeğeni Ebu Cehil’e verdi ve böylece Sümeyye, İslam düşmanı Ebu Cehil’in kölesi oldu. Yâsir ve Ammar da Ebu Cehil’in sülalesinin emri altında bulunduğundan sürekli hakarete uğruyor, aşağılanıyor ve türlü eziyetlere maruz kalıyorlardı.

    Hz. Sümeyye(r.anha) ve ailesini önce karanlık, rutubetli bir mahzene kapattılar. Zincirle bağlayıp, aç ve susuz bıraktılar. Bu işkenceler onların İslâm’a bağlılıklarını eksiltmiyor, aksine imanlarını kuvvetlendiriyordu. Tek dayanakları, her şeyi bilen ve hesabı çok çetin olan Yüce Allah’tı. Hz. Sümeyye(r.anha), bir taraftan da kocasını ve oğlunu teselli ediyordu.

    Ne hapsetmenin ne de aç ve susuz bırakmanın onları yıldırmadığını gören müşrikler, ne yapabilecekleri konusunda toplanıp müzakereler yaptılar. Aralarından birisi, onları herkesin gözü önünde çölde direklere bağlayıp, kavurucu güneşin altında aç ve susuz bırakmayı teklif etti. Böyle de yaptılar. İşkence bununla da kalmıyordu. Öldüresiye dövüyorlardı. Kırbaçlar durmadan inip kalkıyor, her darbe vücutlarını kan içinde bırakıyordu.

    Hz. Sümeyye(r.anha) ve ailesi bu işkencelere maruz kalırken, bazı insanlar seyredip eğlenmek için akın akın geliyordu. İman abidesi Hz. Sümeyye(r.anha)’nin başı önüne düşmüştü. Hepsinin vücudunda derin yaralar vardı. Sıcağın altında kan ve ter birbirine karışıyordu. Müşrikler işkenceye zaman zaman ara veriyorlar, onların kendilerine gelmelerini bekliyorlardı. Sadece daha uzun süre işkence yapabilmek, daha çok eğlenebilmek için. Güneşin en kızgın saatlerinde üçünü birden çölün kavurucu kumlarına gömdüler. Üzerlerine, derileri kavlatan kor parçası kayaları koydular. Fakat kalplerinden imanlarını alamadılar.

    Eziyet ve işkencenin dozajı, şiddeti her geçen artıyordu. Bir gün Mekke’deki Ebtah bölgesinde kızgın güneşin altında işkence gördükleri sırada Resulullah onların yanına geldi. Gözü yaşlı, kalbi mahzundu. Üzgündü, çünkü onların hepsini korumaya, himaye etmeye gücü yetmiyordu. Onları hak ve hakikat üzere sabit kılması ve bu musibeti kaldırması için Allah’a dua ediyordu. Onlara doğru ilerledi.

    Sümeyye, Yâsir ve Ammar(r.anhüma); Abdullah oğlu Muhammed(s.a.v)’i görünce sanki bütün acılarını unutuverdiler. Yakıcı güneş altında aç ve susuz bırakılan, hakarete uğrayan, sürekli kırbaçlanan onlar değildi sanki. Birkaç arkadaşıyla birlikte sürekli koşuşturan, ne yapabileceklerini düşünen, gücü yettiğince müdahale etmeye çalışan, dua edip hüzünlenen Resulullah(s.a.v) bir gün onlara şöyle seslendi: “Sabredin ey Yâsir ailesi, size müjdeler olsun! Sizin mükâfatınız cennettir.” sözleriyle onlara moral veriyor, teselli ediyordu. (İbn Hişâm, Sire, I,342; Hâkim, Müstedrek, III,432.)

    Bu nasıl bir İman gücüydü ki, onları Rablerine öylesine bağlamıştı ki, hiçbir işkence iftira, hakaret zulüm, Yasir ailesini ‘Ehad Ehad`Allah birdir ondan başka ilah yoktur Muhammed Onun Resulüdür demekten alıkoyamıyordu.

    Allah Resûlü, Yâsir ailesinin yanına vardığında yüreği yandı, gözyaşlarını tutamadı. Yâsir, Ya Resûlallah, bu eziyetler daha ne kadar sürecek, diye sorduğunda Efendimiz(s.a.v) onları sabretmeye, direnmeye çağırdı. Allah’ım, sen Yâsir ailesini bağışla!” diyerek dualar ediyordu. (İbn Sa’d, Tabakat, III,249.)

    Bu imtihan dünyasında, iman ve İslam’ın mücadelesinin kolay olmadığını bildiren Rabbimiz, bu mücadelede sabredenleri Allah için gayret edenleri müjdelemiş Kur’an’ında:"Yoksa Allah içinizden cihat edenleri belli etmeden, sabredenleri ortaya çıkarmadan cennete gireceğinizi mi sandınız?" (Al-i İmran Suresi, 142)

    "İnsanlar, imtihandan geçirilmeden sadece iman ettik demeleriyle bırakılacaklarını mı sandılar?" (Ankebût Suresi, 2) buyurmuştur.

    İSLAMIN İLK ŞEHİD KADINI SÜMEYYE (r.anha)

    Efendimiz(s.a.v)onları ve günümüzde halen zulüm altında inim inim inleyen Müslümanlara ümitsiz olmayın, sabredin, direnin diye müjdeler veriyordu. Yaşlı ve nadide bedeniyle her türlü işkenceye sabreden annemiz, Ebu Cehil ‘in namusuna yönelik iftiralarına da ‘ Ehad Ehad` diyerek karşı koyuyordu. Ebû Cehil kininden, kibirinden gözü dönmüş vahşîler gibi Hz.Sümeyye (r.anhâ)’ya doğru yöneldi ve öfke ile: “Sen güzelliğine âşık olduğun için Muhammed’e iman ettin.” diye hakaret etti. Sümeyye anamız da o sefih kişiye ağır lâflar söyleyerek karşılık verdi. Bunu gören Ümmetin Firavunu Ebû Cehil kudurmuş bir köpek gibi saldırmış,işkencenin dozunu artırıyordu. Sümeyye`nin sonsuz tevekkülünden bir nebze taviz vermeye niyeti yoktu. Yaptığı hiçbir şeyden vazgeçmeyen utanmaz Ebu Cehil son bir kez daha Sümeyye`nin yanına gelip, Onu putlara taparsa, acıklı bir ölümden kendisini kurtaracağını söyledi. Ama muradına eremedi, Sümeyye son bir kez  ‘Ehad Ehad` Allah bir, Allah bir, diye nida etti, sesi adeta yeri ve göğü imanla inletti. Ebu Cehil kendini artık kaybetmişti, mızrağı Sümeyye`nin göğsüne sapladı. Ve İslam`ın ilk şehidi cennetle muştulanan Mümine Hanım Rabbine kavuşmuştu. Bir evlat için en ağır şeylerden biri olsa gerek biricik annesini ve babasını canından can olan ailesini gözleri önünde işkencelerle kaybetmişti. Bu bir kayıp değildi asla olamazdı.

    Ne mutlu Yasir ailesine! Ne mutlu onların yolunu sürdürenlere, taviz vermeyenlere! Selam olsun bu yolda canını malını ortaya koyan Mümin ve Müminelere… 

    İSLAM’IN İLK ERKEK ŞEHİDİ YASİR (r.a)

    Allah Resulü’nün şefkat dolu sözleri, emsalsiz müjdeleri Yâsir ailesinin gücüne güç kattı. Onlar Ebû Cehil ve diğerlerinin karşısında yalçın dağlar gibi durdular. Fakat bitip tükenmek bilmeyen işkenceler, dayanılmaz baskılar yaşlı Yâsir’in vücudunu perişan etmişti. Kardeşini bulmak için geldiği Mekke’de Rabbini bulmuş, Allah Resûlü’nün dostluk ve sevgisine mazhar olmuştu. Zulme boyun eğmeyen yüce sahabi Allah yolunda, “Rabbim Allah’tır!” diyerek şehit oldu. Ebu Cehil ve adamları her bir azasını ayrı ayrı develere bağlatarak, dininden dönmesini, Muhammedî ve Allah’ı inkâr etmesini, tekrar putlarına iman etmesini istiyor ve zorluyorlardı asla dinimden dönmem diyor, Lailahe illallah Muhammedün Resulullah diyordu. Vücudu param parça oluyor, şehadet şerbetini içiyor, Ruhu Cenneti alaya uçuyordu. Dünya durdukça müminler onu rahmetle anacak, kâfir Ebu Cehili de lanetle anacaktır.(İbn Esir,el-Kâmil fi’t-Tarih,I,588; Halebi, İnsanu’l-Uyun,I,483.)

    Zulüm ve isyanda Nemrutlarla yarışan Kureyş liderleri Yâsir’in şehadetinden kısa bir süre sonra oğlu Abdullah’ı da bir okla şehit ettiler. (Belâzurî, Ensâbu’l-Eşrâf, I,160.)

    Yâsir ailesi Hz. Peygamber’e inanan ilk Müslümanlardandır. Hz. Peygamber onlara “Âlü Yâsir” diye hitap etmiştir.

    Ne yüce iman! Ne sabır! Ne tahammül! Ve ne güzel son! Zâlimin karşısında susmamak ne şecaat! Hakkı savunmak ve her yerde haykırmak ne kahramanlık! İman ne büyük güç! İmansız yürek hakîkaten sînede yük! Allahım bizleri de birer iman fedâisi eyle! Üç günlük dünyaya aldananlardan eyleme! Dâimâ hakkı tutup kaldırabilmeyi nasîb eyle! İmanla yaşayıp imanla Sana kavuşanlardan eyle! Âmin.

    Nesebi

    Yâsir bin Âmir radıyallâhu anh arab asıllıdır. Kendilerine Arab-ı Âribe ismi verilmektedir. Kabilesinin yerleşim yeri Yemen olup, Kahtanîler olarak isimlendirilirler.

    Bazı tarih araştırıcıları, Ammar bin Yasir(r.a)'in anne ve babası. Hz. Sümeyye ve Hz. Yasir'in Türk olduğunu söylerler.Türk olmayan ve ilmî otoritesi İslâm ve Batı dünyası tarafından saygı ile kabul edilen Prof. Dr. Muhammed Hamidullah'tır. Hamidullah'ın tarihi kaynaklardan çıkarttığına göre Taif'te, el Haris bin Kalede isimli tedavide usta çok ünlü bir doktor vardır. İran bölgesinden valiler bile tedavi için ona gelmektedirler. O yıllarda da İran bölgesi Türklerin yoğun olarak yaşadığı bir bölgedir ve Hz. Sümeyye validemiz Übülle Valisi'nin yanındadır ve adı Pamuk’tur. Gün olur Übülle valisi Taif'teki meşhur doktora tedavi olur, memnun kalır ve Pamuk'u Haris bin Kalede'ye cariye olarak hediye eder. Taif'e gelen Pamuk'un ismi Sümeyye olur. Hz. Sümeyye'nin Türk olduğuna dair bilgileri Prof. Dr. Zeki Velidi Togan, Prof. Dr. Abdülkadir Karahan ve Prof. Dr. Zekeriya Kitapçı da naklederler. Ailecek kocası Yâsir ve oğlu ile beraber müşriklerin işkenceleri altında inlemelerine rağmen, imanlarından taviz vermeyen bir iman eri... Allah ve Rasûlü yolunda şerefle ölmeyi göze almış yiğitler...

    Ebû Cehil’in amcası Ebû Huzeyfe, Yâsir’in şehâdetinden sonra bütün hıncını Sümeyye ve oğlu Ammar’dan almak istedi. 

    Ammar'ın Başına Gelenler Uğradığı işkenceler

    Mekke’de Müslümanların çoğalmasından rahatsız olan küfrün önderleri, İslâm dinîni kabul eden kimselere farklı şekillerde baskı uyguluyorlardı. Güçlü olan Müslümanlara karşı sözle tehditte bulunuyorlar, zayıf olanları ise bedeni işkencelerle dinlerinden döndürmek için uğraşıyorlardı. O zayıf, güçsüz sahâbîlerden biriside Ammâr bin Yâsir radıyallâhu anh’dır. Kimi zaman anne ve babasına yapılan işkenceler sebebiyle manen, çoğu zaman da bedenine yapılan eziyetler sonucu maddi işkencelere tâbi tutuluyordu.

    Ammâr (r.a)a sıcağın en kızgın olduğu öğlen vakitlerinde beni Mahzum tarafından işkence edilirdi. Mekke kayalığı olan Ramda’da çeşitli işkenceler yapılır, sıcaktan kendinden geçerdi. Öyle ki ne söylediğini bile anlayamazdı. Sıcak kumun ve uğradığı işkencelerin etkisiyle vücudunda oluşan yanık ve şişliklerin izleri geçmemiştir. Sonraları bu izleri gören Müslümanlara başından geçenleri tek tek anlatmıştır. Yine başka bir zaman sırtı ateşle dağlamış olan sahâbîyi gören Rasûlullâh (s.a.v)onun başından geçen bu üzücü hadiseyi öğrenmiştir. Sonra da onun gözyaşlarını silmiş ve teselli etmiştir.

    Ammâr (r.a)bir başka zaman uğradığı işkenceler sonucunda çok güçsüz düştü ve dayanacak takâti kalmadı. Müşrikler ondan Muhammed aleyhisselama kötü söz söylemesini, sahte ilâhlarını da yüceltmesini taleb ettiler. Dayanacak gücü kalmayan sahâbî onların bu isteğini yerine getirdi ve ellerinden kurtuldu. Fakat yaptığı şeyden oldukça rahatsız olmuştu ve ağlayarak Rasûlullâh’ın (s.a.v)yanına gitti. Başından geçen olayları anlattı.

    Beni kuyuya sallayıp, kızgın kumlara yatırdılar. Lat ve Uzza hakkında övücü, senin hakkında ise kötü sözler söylememi, aksi takdirde beni öldüreceklerini söylediler. Bende durumun ciddiyetinden istediklerini yaptım. Lat ve Uzza’nın dini Muhammed’in sallallâhu aleyhi ve sellem dininden daha hayırlıdır dedim. Bir yandan anlatıyor, diğer yandan bardaktan boşalırcasına ağlıyordu.

    "Azabın her türlüsünü tattık, yâ Resûlallah." diyerek hâlini arz ediyordu. Resûl-i Ekrem, yine sabır tavsiye ediyor ve şöyle duâ ediyordu: “Allah’ım, Ammar ailesinden hiçbir kimseye Cehennem azabını tattırma."

    Hz. Ammar'a revâ görülen işkence çeşitlerinden biri de ateşle dağlanması idi. Yine bir gün böyle bir işkence altında kıvranırken Peygamber Efendimiz rasgeldi. Mübârek elleriyle Ammar'ın başını sığayarak ateşe,"Ey ateş, İbrahim'e (a.s.) serin ve selâmet olduğun gibi, Ammar'a da öyle ol!.."Diye duâ etti. Sonra da Ammar'a şu haberi verdi: “Ey Ammâr! Sen (bu işkencelerle) ölmeyecek, uzun bir müddet yaşayacaksın. Senin ölümün azgın bir topluluğun eliyle olacaktır."

    Gerçekten de Cenâb-ı Hak, Hz. Ammar'a uzun ömürler ihsan ederek, Sevgili Habibinin haberini doğrulamıştır. Hz. Ammar daha sonra Sıffin Harbinde katledildi. Hz. Ali, onu Muâviye'nin taraftarlarının bâği (azgın) olduklarına hüccet gösterdi. Fakat, Muâviye te'vil etti. Amr bin Âs dedi: "Bâği yalnız onun katilleridir; umumumuz değiliz." (İbni Sa'd, Tabakât: 3/248.)

    Yine birgün, Ammar, uğradığı işkenceden dolayı ağlıyordu. Bu hâliyle onu gören şefkat timsali Peygamber Efendimiz(s.a.v), mübarek elleriyle gözyaşlarını sildi. Sonra da,"Seni kâfirler tuttu da suya mı bastı? Onlar, seni bir daha tutar da sana şöyle şöyle derler ve işkencelerine devam ederlerse, sen de onlara istediklerini söyle ve kurtul."dedi. Bu, hayatını zalim müşriklerin elinden kurtarmak için Ammar'a bir müsâade idi!Bu müsâadenin verilişinden bir müddet sonra, Ammar yine müşrikler tarafından yakalandı ve işkenceden işkenceye uğratıldı. İşkence edilirken de kendisine şu teklif yapılıyordu:"Muhammed'e küfretmedikçe, Lât ve Uzzâ'ya tapmanın da onun dininden hayırlı olduğunu söylemedikçe sana işkence etmekten asla vazgeçmeyeceğiz!"

    Zavallı Ammar'ın dilinden, çaresiz olarak müşriklerin söyledikleri döküldü. Muradlarına eren gaddarlar Ammar'ı serbest bıraktılar. İşkence ve azab yükü altında ezilmekten kurtulan Ammar doğruca Resûl-i Ekremin huzuruna vardı. Efendimiz, kendisine, “Kurtulduğun yüzünden belli." deyince, cevabı şu oldu:"Hayır, vallahi kurtulmadım!"

    Peygamber Efendimiz(s.a.v),"Niçin?" diye sorunca da Ammar,"Ben, senden vazgeçirildim. Lât ve Uzzâ'nın da senin dininden hayırlı olduğunu bana söylettirdiler." karşılığını verdi.

    Ammar üzgündü, Ammar şaşkındı. Dünya, başına yıkılacakmış gibi heyecan ve korku içinde Resûl-i Kibriyanın(s.a.v) huzurunda dikilmiş duruyordu. Müşriklerin işkence ve eziyetlerinden kurtulmuştu, ama şimdi başka bir tehlike ile karşı karşıya gelmişti!

    Efendimiz ona: "Bu sözleri söylerken kalbini nasıl buldun?" diye sordu. O da: "Kalbimde Allah'a imanda en ufak bir değişiklik olmadı." dedi. Bu cevap üzerine Efendimiz (s.a.v): "Ammar'ı başından ayağına kadar iman kapladı. İman kemiklerine işledi." buyurdu.

    Bunun üzerine Resûl-i Ekrem Efendimiz(s.a.v):"Sana vebâl yok, ey Ammar! Eğer, onlar seni yine yakalar, bunu sana tekrarlatmak isterlerse, sen de söylediklerini tekrarlayıp kurtul."(İbni Sa'd, Tabakât: 3/249.)

    Gözyaşlarını mübarek elleriyle sildi. Kalpte iman yerleştikten sonra diliyle zarûrete binaen söylemenin imana zararı olmadığını hatta yine işkenceye uğrarsa aynı sözleri söyleyebileceğini ona şu âyet-i kerime ile müjde verdi. Meâlen: "Kalbi imanla dolu olduğu halde inkâra zorlanan müstesna, inandıktan sonra Allah'ı inkâr edip gönlünü kâfirliğe açanlara Allah'ın gazabı vardır. Büyük azâb da onlar içindir." (Nahl suresi, 106)

    Şu hâlde kalbi îmân ile karar bulmuş bir mü'mine burada bir ruhsat tanınmaktadır: Düşman tarafından canı veya herhangi bir azası yok edilme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu zaman, yalnız diliyle küfür kelimesini söylemesi câizdir. Ancak bunun, kalbin îmân ile mutmain olması şartıyla bir ruhsat olduğu hatırdan çıkarılmamalıdır. Bunun yanında, hakkı söylemek ve dinin izzetini korumak için şehid olmayı göze alıp, küfür kelimesinin lisanla dahi olsa, söylenmemesi azimettir. Bu hususta ruhsat ile değil de azimet ile amel etmek ise, daha faziletli bir hareket sayılmıştır.(Hazin, Tefsir, 3/136; M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'ân Dili, IV/3132.)

    O, ilk önce Habeşistan'a daha sonra Medine'ye hicret etti. Resûl-i Ekrem (s.a.v) Efendimiz onu Huzeyfe Bin Yeman (r.a) ile kardeş ilan etti. Mescid-i Nebevi'nin inşâsında büyük gayretler gösterdi. İkişer ikişer kerpiç taşıdı. Efendimiz onu yüzü gözü toz içerisinde görünce: "Vah Ammar!.. Vah Ammar! Seni âsî bir topluluk öldürecek, sen onları cennete, onlar ise seni cehenneme davet edecekler." buyurdu.

    Ammar (r.a) Bedir'den itibaren bütün gazvelerde bulundu. Peygamberimizin vefatından sonra diğer halifelere yardımcı oldu. Büyük kahramanlıklar gösterdi. Yemame savaşında kulağı kopmuş sallanırken o yiğitçe savaşmaya devam etti. Dağılmak üzere olan orduyu: "Ey Müslümanlar! Cennetten mi kaçıyorsunuz? Ben Ammar Bin Yasir'im. Bu tarafa gelin." diye haykırarak toparladı. Hz. Ömer (r.a) zamanında Kûfe'ye vali olarak gönderildi. Hz. Ali (r.a) devrinde Cemel ve Sıffın'de 97 yaşlarında çarpışırken şehit düştü. .(V.M.657-H.37).Hz. Ali (r.a.)'ın kıldırdığı cenaze namazından sonra oraya defnedildi.

    İlk şehit çocuğu, uzun boylu, kara yağız, ela gözlü ve geniş omuzluydu. Son derece sâde ve nezih yaşadı. Hiçbir namazını kazaya bırakmadı. Peygamberimizden 62 hadis-i şerif rivayet etmiştir.Buhari'de geçen bir rivayeti şöyledir: "Üç şeyi nefsinde toplayan kimse imanın tamamını elde etmiş olur. 1- Kendi aleyhine de olsa insafı elden bırakmamak, 2- Herkese selâm vermek. 3-Fakir iken bile sadaka vermek."

    Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Efendimizin; "Cennet üç kişiye müştaktır. Ali, Ammar ve Selman." iltifatına mazhar cennetlik bir insan!…

    Cenab-ı Hak Ammar İbni Yâsir (r.a)'ın azim ve sebatını bizlere de lutfedip şefaatine nail eylesin. Âmin.

    Kendisinden nakledilen güzel sözlerden birkaç tanesi şöyledir: “Salih dost güzel kokuya benzer, onda ancak güzel koku bulursun, onun kokusu sana ulaşır. Kötü dost ise körük gibidir. Onun ateşini yakmazsan şerri sana isabet etmez. Kokusu da iğrenç kokar.”“Öğüt olarak ölüm yeter, zenginlik olarak yakîn yeter, meşguliyet olarak ise ibâdet yeter.”